KÜLTÜR COĞRAFYASINDA MÜZİKLE İNŞA EDİLEN KİMLİK ÜZERİNE TOPLUMDİLBİLİM İNCELEMESİ:İRFAN GÜRDAL ve ÇERAĞ ÖRNEĞİ*

“İman şemin yandursang ruh kuşını küydürseng

Huda’yınga sığındırsang seher vakti bolganda.

(Hoca Ahmed Yesevi)

Özgür Kasım AYDEMİR

ÖZET

Dünya kültür tarihi içerisinde özgünlüğünü koruyarak önemli bir bölüme sahip olan Türk kültürü içerisinde Türk Müziği de tarihî ve müstesna bir yere sahiptir. Tarih içerisinde tecrübenin, bilgi ve estetik değerlerin ezgili söyleyişiyle birlikte bir toplumsal hafızanın kalıcılığına da katkı sunan Türk Müziği, müzikal özelliklerinin yanında sözleri itibariyle de kültürel kimliğin inşa aracı olarak yüzlerce yıldır, beğeni ve sahiplenme ile farklı kültürel saldırılara karşı koymuş ve son olarak küreselleşmeye dayalı popüler kültür taarruzuna karşı güçlü bir kale özelliğini de muhafaza etmiştir. Bu bağlamda Türk Müziği ve onu besleyen tarihî-kültürel kodlar sadece Türkiye Cumhuriyeti sınırları için değil gönül/kültür coğrafyamıza karşılık gelen Türk Dünyası için büyük öneme sahiptir. Çalışmamızda, günümüzde müzikal bağlamdaki modernist saldırılara karşı tarihî köklerinden bedii kaynaklarından oluşturulan bir müzikal üretim, salt dil özellikleri ve içeriği itibariyle toplumdilbilimsel açıdan incelenmiştir. Bu doğrultuda, Türk Dünyasının Müslüman olan bölgelerinden derlenmiş İlahîlerden oluşan İrfan Gürdal’a ait Çerağ adlı eserde bulunan ve bu yönüyle hem özgün esetetik değerlerin ve müzikal anlayışın hem de içeriğinin yaygınlaşmasına katkı sunan 16 eser,  kültürel devamlılık bağlamında inşa etmekte olduğu toplumsal kimlik özellikleri itibariyle günümüz toplumdilbiliminin yöntemleri ve kuramları bağlamında incelenip değerlendirmelerde bulunulmuştur. Böylelikle müziğin yaygınlaştırıcı gücü aracılığıyla kültürel kimliğin köklerine ve etkinlik alanına, dilbilim bağlamında dikkat çekilmeye ve küreselleşmenin modernist saldırıları karşındaki potansiyeli vurgulanmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler: Türk Dili, İslam, Türk Kültürü, Türk Müziği, Modernizm, Toplumdilbilim, Kültürel Kimlik.

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir