TENOR VE BARİTON SES TÜRLERİNİN BİLGİSAYAR DESTEKLİ TEMEL FREKANS VE FORMANT ANALİZİ

Kemal AVCI – Cemalettin BAYDAĞ – Ahmet Serkan ECE

ÖZET

Ses eğitiminde erkek sesleri, ses özelliklerine göre tenor, bariton ve bas olarak üç ana grupta sınıflandırılmaktadır. Kişilerin ses özelliklerine göre hangi ses grubunda yer aldığı, uzman bir ses eğitimcisinin piyano eşliğinde yapacağı öznel bir değerlendirme ile ortaya çıkarılmaktadır. Bu tür bir değerlendirme ile ses türleri saptanabilmekte, ancak bazen farklı sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Bundan dolayı ses türü belirlemede yardımcı unsur olarak kullanılabilecek bilgisayar destekli nesnel bir değerlendirmenin tespiti önem arz etmektedir. Bu çalışmada, ses eğitimi almış 10 tenor ve 10 bariton sesten alınan kayıtların bilgisayar destekli temel frekans ve formant analizi Praat ve Matlab programları ile yapılarak, tenor ve bariton ses türlerinin ayırt edici özelliklerinin ortaya çıkarılması çalışması yapılmaktadır. Araştırmanın çalışma grubunu Batı Karadeniz bölgesinde bulunan bir üniversitenin devlet konservatuvarında öğrenim gören 20 öğrenci oluşturmaktadır. Bu öğrencilerin 3’ü güzel sanatlar lisesi mezunu ve geri kalan 17’si ise genel lise mezunudur. Kayıtlar, tenor ve bariton sese sahip katılımcıların farklı notalarda ‘a’ ve ‘e’ vokallerini seslendirmeleri ve bu seslerin iTrack Dock stüdyo kayıt ortamında kaydedilmesi ile oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlar, ‘a’ ve ‘e’ vokalleri üzerinden aynı mi (E4) notası üzerinde yapılacak temel frekans analizinin tenor ve bariton ses türlerini ayırt etmede kullanılabilecek anlamlı bir araç olamayacağı; bununla birlikte F1, F2 ve F3 formantları cinsinden yapılacak formant analizinin ise iki ses türünü ayırt etmede başarılı bir araç olduğunu göstermiştir. Analiz sonuçları tenorların baritonlara göre hem ‘a’ hem de ‘e’ vokallerinde daha yüksek F1, F2 ve F3 formantlarına sahip olduklarını (‘e’ vokali F1 formantında hariç) göstermiştir. Ayrıca mi (E4) notası üzerinden yapılacak olan bir formant analizinde, iki ses türünü ayırmak için ‘a’ vokalinde F1 ve F3 formantların, ‘e’ vokalinde ise F2 ve F3 formantlarının daha etkili olduğu gözlemlenmiştir.
Anahtar Kelimeler: Ses Türü, Tenor, Bariton, Formant, Temel Frekans.

<<< Dergi Anasayfa